- Translated by foman (traughe@gmail.com) -
Trở về nhà từ Việt Nam
thì tâm lý cũng gần như bị tổn thương như bản thân cuộc chiến tranh vậy.
Không ai nói về Việt Nam trong nhiều năm.
Chúng tôi từng là bạn của một cặp đôi trẻ
và mãi sau 12 năm, khi hai người vợ đang nói chuyện với nhau
thì biết được rằng chúng tôi từng cùng là lính thủy đánh bộ ở Việt nam.
Chẳng ai nói một lời
Chẳng đề cập đến.
Cả đất nước cũng thế.
Nó thật sự gây chia rẻ.
Nó giống như việc sống trong một gia đình có một người cha nghiện rượu vậy.
"Khẽ nào, chúng ta không nói về chuyện đó"
Đất nước chúng tôi đã làm vậy với Việt Nam
Rất gần đây thôi, tôi nghĩ rằng
những người sinh ra vào thời bùng nổ sinh sản (1940-1962) cuối cùng cũng hỏi rằng
"Chuyện gì đã xảy ra?
Chuyện gì đã xảy ra vậy?"
Bây giờ, những gì chúng tôi cần ở đất nước này
là hàn gắn vết thương và để Việt Nam lại sau lưng.
Sự giết chóc
trong cuộc chiến bi thảm này phải được chấm dứt.
Chiến lược của tướng Westmoreland
đang mang lại hiệu quả.
Kẻ thù đã không thể tiếp cận chiến thắng nữa.
Cho dù các bạn đánh giá thế nào,
chúng tôi vẫn thấy mình tốt hơn những gì chúng tôi từng nghĩ vào lúc này.
Các bạn đã không công tâm
khi nhìn nhận mức độ mà chúng tôi đã can thiệp vào Việt Nam.
Chúng tôi đã tăng cường hỗ trợ
chính phủ và công tác hậu cần.
Chúng tôi không gửi quân đội sang đó.
Các bạn có một chuỗi domino được thiết lập
và các bạn đánh đổ cái đầu tiên
và dĩ nhiên, cái cuối cùng cũng đổ nhào.
Nếu cuộc chiến thành công ở Triều Tiên,
chúng ta có thể mong đợi nó lan rộng ra khắp châu Á và châu Âu
và cả bán cầu này.
Viktor Frankl, người sống sót sau cuộc diệt chủng
ở thế chiến thứ 2, đã viết một quyển sách tên là Đi tìm ý nghĩa của loài người.
Các bạn biết đấy, "Sống là trải nghiệm.
Tồn tại là để tìm kiếm ý nghĩa của sự trải nghiệm đó."
Và đối với chúng tôi, những người phải trải nghiệm vấn đề về Việt Nam,
đó luôn là sứ mệnh tìm kiếm của chúng tôi từ đó đến giờ.
Sự can thiệp của Mỹ vào Việt Nam bắt đầu trong bí mật.
30 năm sau đó, nó kết thúc trong thất bại
được cả thế giới chứng kiến.
Nó được bắt đầu bằng lời hứa tốt đẹp của những người tử tế
được tạo ra từ những hiểu lầm tai họa,
sự cả tin của người Mỹ, và những toan tính sai trong thời kỳ Chiến tranh lạnh .
Và cuộc chiến được kéo dài ra vì dường như nó dễ bị làm rối lên
hơn là việc thừa nhận điều đó, nó được gây ra do những quyết định chiến lược,
của 5 đời tổng thống Mỹ,
của cả hai đảng chính trị.
Trước khi chiến tranh kết thúc,
hơn 58,000 lính Mỹ đã chết.
Và cũng ít nhất 250,000 lính Việt Nam Cộng Hòa đã vong trận
trong cuộc chiến.
Tương tự, có trên 1 triệu quân Bắc Việt
và du kích Việt Cộng đã chết.
2 triệu dân thường, miền Bắc & miền Nam,
được cho là đã thiệt mạng
cùng với hơn 10 ngàn người láng giềng khác
ở Lào và Campuchia.
Đối với nhiều người Việt, đó là cuộc nội chiến tàn khốc;
đối với một số khác, đó là cuộc chiến đẫm máu
một thế kỷ để giành độc lập.
Đối với những người Mỹ tham chiến,
và đối với những người đấu tranh phản đối tại quê nhà,
cũng như đối với những người chỉ đơn thuần lướt qua trên bản tin,
chiến tranh Việt Nam là một giai đoạn đau đớn,
một thời kỳ gây chia rẻ nhất kể từ sau cuộc Nội Chiến.
Phía Việt Nam dường như đã nghi ngờ mọi thứ..
từ giá trị của danh dự và lòng dũng cảm;
sự tàn ác và lòng khoan dung;
sự thành thật của chính phủ Hoa Kỳ;
cho đến ý nghĩa của sự yêu nước.
Và những người đã sống qua giai đoạn đó
sẽ chẳng bao giờ có thể xóa cuộc chiến khỏi ký ức mình
chẳng bao giờ ngưng tranh cãi về điều gì đã thực sự xảy ra,
tại sao mọi thứ lại diễn ra theo hướng tồi tệ như vậy, ai là người đáng trách,
và liệu rằng cuộc chiến đấy có đáng hay không.
Người Pháp bắt đầu xâm lược bán đảo Đông Dương bằng một cuộc tấn công
vào người Việt thời phong kiến tại cảng Đà Nẵng năm 1858.
Họ mất 50 năm để thiết lập quyền cai trị trên toàn vùng...
Lào, Campuchia và một dải đất dài trên 1200 dặm mà sau này
được gọi là Việt Nam.
Toàn vùng được cai trị bởi một đại tướng,
có thủ phủ đặt tại Hà Nội.
Người Pháp sống rộng khắp trên các đồn điền,
và những thành phố, như Sài Gòn, biến chúng thành giống nhất có thể
với những thứ tại quê nhà.
Hầu hết không học ngôn ngữ
của dân bản địa.
Thay vào đó, người pháp thiết lập chế độ các vị vua bù nhìn
và xây dựng một mạng lưới
những quan lại, viên chức người Việt nói tiếng Pháp
sẵn sàng thực hiện ý muốn của họ.
The French put their subjects to work building roads and canals,
railroads and bridges.
Người Việt Nam không dễ dàng chấp nhận
ách thống trị của người Pháp,
giống như họ đã từng chống lại những cuộc xâm lược trước kia
của người Trung Quốc.
Đầu những năm thế kỷ 20, chủ nghĩa dân tộc bắt đầu trỗi dậy.
Nhưng những ai có ý kháng cự lại luật lệ chủ nghĩa thực dân sẽ bị lưu đày,
cầm tù, hoặc đưa lên máy chém.
Tôi căm thù họ sâu sắc.
Sâu sắc.
Tôi rất căm phẫn họ
Và tôi cũng sợ họ nữa.
Con trai, ta rất sợ họ.
Càng sợ thì tôi càng căm phẫn.
Tôi từng là một người lính 18 tuổi khi vết mực hãy còn chưa ráo
trên tấm bằng trung học của mình.
Tôi không muốn xấu hổ trước mặt bạn bè.
Nhưng tôi sợ
Có cảm giác như tôi níu giữ danh dự mình bằng những đầu móng tay
trong suốt thời gian ở đó.
Vào mùa xuân 1919,
khi phe Đồng Minh thắng lợi họp ở Paris,
để xây dựng lại một thế giới đã vỡ tan sau Thế Chiến I.
Tổng thống Woodrow Wilson dẫn đầu phái đoàn Mỹ
trú tại khách sạn Crillon.
Một ngày nọ, một người đàn ông 29 tuổi cao, mảnh khảnh
với lá đơn thỉnh cầu tổng thống
mà ông ấy và những người Việt theo chủ nghĩa yêu nước khác đã viết.
Dựa theo tuyên bố của tổng thống Wilson,
quyền lợi của dân thuộc địa
phải bình đẳng với những người cai trị ở châu Âu.
người đàn ông đó hỏi rằng liệu nguyên tắc này có được áp dụng ở quê nhà ông ấy.
Viên thư ký của tổng thống hứa sẽ trình báo lại cho Wilson
nhưng không có bằng chứng gì cho thấy ông ta đã thực sự làm điều đó.
Người đàn ông đó tên Nguyễn Tất Thành,
nhưng lúc bấy giờ ông sống dưới bí danh là Nguyễn Ái Quốc.
"Người họ Nguyễn Yêu Nước"
Trong suốt sự nghiệp dài & ẩn dật của mình,
ông ấy có khoảng 70 cái tên khác nhau
sau cùng, có một cái tỏa sáng nhất...
Hồ Chí Minh
Ho Chi Minh là người
đã thành công trong việc tạo ra hình mẫu
một con người toàn tâm cống hiến vào sự nghiệp giải phóng
đất nước và dân tộc mình khỏi ách thống trị ngoại bang
với điểm nhấn là ông ấy đã hy sinh bản thân,
cuộc đời, không màng chuyện gia đình.
Đối với người Việt Nam, đó là sự hy sinh cao cả
bởi vì ai cũng cần có gia đình cả.
Hồ Chí Minh sinh năm 1890,
con của một viên chức nhỏ thời Pháp thuộc.
Sau khi tham gia cuộc biểu tình
chống lại hoàng đế bù nhìn
và những người Pháp đứng phía sau giật dây,
ông bị trục xuất khỏi trường và bị theo dõi sát sao.
Ông rời Việt Nam vào năm 1911 và sống lưu vong 30 nămliner.
Ông làm phụ bếp trên một con tàu Pháp,
đến New York và Boston,
nơi mà ông ấy làm thợ làm bánh tại quán Parker trong một thời gian.
Ông dọn tuyết ở Luân Đôn, làm thợ rửa hình ở Paris.
Tại đây, ông đã tham gia Đảng Xã Hội Pháp.
Nhưng khi đọc được những bài viết chống chủ nghĩa thực dân của Lenin,
ông đã trở thành một người cộng sản.
Ông được mời đến Matsx-cơ-va để học,
được đào tạo như là một thành viên Sô Viết
được biết đến như một người theo chủ nghĩa dân tộc
chủ nghĩa cộng sản
sau đó ông được cử đến Trung Quốc
để tập hợp những người Việt lưu vong
và giúp thành lập Đảng Cộng Sản Đông Dương.
"Vượt qua tất cả, giọng ông ấy nghiêm nghị và run run"
một người bạn hồi tưởng lại, " với duy nhất một ý nghĩ..."
về Tổ quốc mình, Việt Nam."
Vào năm 1940, nhiều nơi trên thế giới lâm vào chiến tranh,
Đức đã chiếm đóng gần trọn Tây Âu,
bao gồm cả Pháp.
Nhật lăm le đe dọa
nhiều thuộc địa các nước châu Âu tại châu Á,
và đã chiếm đóng Việt Nam, nơi mà Nhật cho phép liên minh của chúng
là Pháp
tiếp tục cai quản thuộc địa của mình.
Đối với một số người Việt, sự xuất hiện của Nhật
dường như là tiếng chuông báo hiệu sự chấm dứt ách thống trị của người da trắng.
Nhưng Hồ Chí Minh, lúc này vẫn lưu vong tại Trung Quốc 184s
nhận thấy rằng người Nhật cũng là kẻ xâm lược,
không có gì hơn Pháp.
Họ chỉ muốn khai thác đất nước ông
chiếm đoạt những vụ mùa của người Việt nhằm làm đầy bát cơm của họ.
"Thời khắc đã đến", ông nói
phải tập hợp những người yêu nước từ tất cả mọi tầng lớp, mọi độ tuổi,
nông dân, công nhân tiểu thương và quân đội
để đánh bại bọn Nhật và bè lũ Pháp xâm lược.
Vào tháng 2 năm 1941, sau 30 năm rời xa quê hương,
Hồ Chí Minh vượt qua biên giới từ Trung Quốc trở về Việt Nam
và thành lập cơ quan đầu não cách mạng gần bản Pác Bó
tại một hang đá vôi cạnh một ngọn núi
ông đặt tên là núi Karl Max
nhìn xuống là một con suối, ông đặt tên là Lenin.
Tại đây, ông đã sáng lập ra một tổ chức cách mạng
tên là Việt Nam Độc Lập Đồng Minh
tức Việt Minh.
Để xây dựng và lãnh đạo lực lượng vũ trang cách mạng,
Ông chọn Võ Nguyên Giáp,
người có một thời gian làm giáo viên lịch sử Pháp
ở Hà Nội.
Giáp nhận thức chủ nghĩa cộng sản từ sớm,
cả đời ông căm hờn giặc Pháp sâu sắc
khi chúng đánh vợ ông đến chết ở trong tù.
Được truyền cảm hứng bởi Napoleon, Lawrence xứ Ả Rập,
và người cộng sản cách mạng Trung Quốc Mao Trạch Đông
Giáp đã bắt đầu phát triển
một học thuyết riêng biệt về chiến tranh đó là đánh dựa trên chiến thuật du kích
cho đến khi lối đánh tấn công truyền thông có thể được áp dụng.
Trong cuộc chiến giành độc lập mà ông tin rằng sắp nổ ra.
Giáp nói rằng quân đội của ông "có ở mọi nơi và không có ở nơi nào cả"
Lý do Việt Nam
luôn dựa vào chiến tranh du kích
là vì nước chúng tôi nhỏ.
Và nó chính là cách kẻ yếu dùng để chống lại kẻ mạnh
Đừng chiến đấu trừ phi bạn chắc chắn phần thắng trong tay
và bất ngờ chính là yếu tố quan trọng.
Chọn trận chiến cho mình.
Ngày đó tôi có khoảng 26 người bị hạ trong số 45 người.
Lực lượng chúng tôi luôn thiếu hụt gì đó.
Và ngày hôm nay chúng tôi hoàn toàn thiếu lực lượng.
Trung đội của tôi đến điểm tập kích
Đi, đi, đi, đi, đi!
Đột nhiên một lính dò đường
gã đi đâu trong đội, hô rằng "Việt Cộng ở trên đường,
Việt Cộng ở trên đường."
Trước khi tôi có cơ hội để nghĩ về điều này...
... hắn lao xuống, bắn một phát xuyên qua ngực. li
Một cuộc phục kích được dàn xếp rất tốt.
Tôi biết tôi đã mất rất nhiều người.
Tôi đã cầu Chúa, đại khái là,
"Nếu Người cần lấy thêm ai trong trung đội của con nữa, thì hãy lấy con đi"
Đừng lấy người của con nữa."
Ngay sau khi tôi nói điều đó, tôi hoảng hốt và thốt rằng:
"Chết tiệt. Con có thể rút lại lời cầu nguyện vừa rồi không?"
Vào mùa xuân năm 1945,
hơn 3 năm kể từ khi Nhật tấn công Trân Châu Cảng,
chính phủ Mỹ tìm kiếm đồng minh
ở hậu phương tại Việt Nam.
Mỹ hy vọng tìm ra cách
để hất cẳng Nhật khỏi đó
khi họ được Hồ Chí Minh liên lạc.
Vậy nên họ quyết định
cử một đội OSS (lực lượng chống Nhật) đến gặp lãnh đạo của Việt Minh.
Paul Hoagland là lính cứu thương của đội.
Và điều đầu tiên ông ấy được bảo là ông phải chăm sóc
cho lãnh đạo của họ, người đang bệnh khá trầm trọng.
Ông được đưa tới một cái lán bằng cỏ
nơi một người đàn ông có râu quai nón, gầy guộc, đang nằm trên những bó rơm
bị bệnh khá nặng.
Đó là Hồ Chí Minh.
OSS, tổ chức tiền thân thời chiến của CIA,
đã cung cấp vũ khí cho những lực lượng binh sĩ thiếu thốn của ông Hồ
đã ngạc nhiên vì họ nắm bắt cách sử dụng rất nhanh.
Hồ Chí Minh bắt đầu goi những người phò tá mình
là "người lính Việt Mỹ, và biểu dương nước Mỹ
là "anh hùng dân chủ"
Mỹ sẽ giúp họ chấm dứt chế độ cai trị thuộc địa.
Trong khi đó, nạn đói đang hoành hành ở miền bắc Việt Nam,
Hàng trăm ngàn người Việt
chết vì đói
trong khi nhà kho Nhật thì đầy ắp thóc gạo.
Thời ấy, rác được gom bằng
xe ngựa.
Và mẹ tôi vẫn nhớ rằng mỗi sáng bà ấy đều thấy
những chiếc xe ngựa gom rác này chạy vòng quanh
và người ta thì gom xác người rồi chất lên xe ngựa.
Thật kinh khủng.
Những người đã trải qua điều đó sẽ chẳng bao giờ, chẳng bao giờ quên được.
Cha của Dương Văn Mai là phó chủ tịch
của một tỉnh phía đông Hà Nội,
có cha và ông nội là đều viên chức
từng làm cho Pháp.
Ông và vợ có 17 người con.
Bố mẹ có những được con bụ bẫm
đã rất lo sợ rằng con mình sẽ bị đánh cắp
và bị giết.
Nó giống như là địa ngục trần gian vậy.
Chính quyền không tìm ra cách để đối phó
với vấn nạn này.
Nhưng Hồ Chí Minh đã tìm ra.
Ông chỉ thị cho Việt Minh
đột nhập vào kho thóc của Nhật bất cứ khi nào có thể
và phân phát gạo cho dân chúng.
Họ được ca tụng như những vị cứu tinh.
Khi bom nguyên tử hủy diệt Hiroshima,
và 3 ngày sau quả thứ hai hủy diệt Nagasaki,
Nhật sắp sửa đầu hàng.
Hồ Chí Minh kêu gọi tất cả người Việt Nam đứng lên
để giành lại đất nước mình
trước khi người Pháp có thể thiết lập lại
chế độ cai trị của họ.
Mọi người đã thực hiện, từ thành thị cho đến nông thôn, xuyên suốt đất nước.
Ngày 2-9-1945,
cùng ngày Nhật tuyên bố đầu hàng,
hàng trăm ngàn người Việt Nam
đổ về quảng trường Ba Đình ở Hà Nội để chứng kiến lần đầu tiên
nhà lãnh đạo bí ẩn của Việt Minh
và nghe ông khẳng định nền độc lập của Việt Nam.
Với một sĩ quan OSS đứng kề bên,
Hồ Chí Minh bắt đầu với câu nói của Thomas Jefferson:
"Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng.
Tạo hóa cho họ những quyền
không ai có thể xâm phạm được;
trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do
và quyền mưu cầu hạnh phúc."
Hồ Chí Minh đã hy vọng rằng
Mỹ sẽ hỗ trợ Việt Nam giành độc lâp,
không cần thiết phải can thiệp vào
chỉ cần làm những gì có thể
để hỗ trợ hoạt động giành độc lập.
Hy vọng của Hồ Chí Minh về sự hỗ trợ của Mỹ đã được tính toán
nhưng điều đó có thể hiểu được.
Tổng thống Franklin Roosevelt đã hứa một thế giới hậu chiến tranh
sẽ tôn trọng "quyền của tất cả mọi người"
để chọn ra hình thái chính quyến cho xã hội mà họ đang sống.
Nhưng giờ Roosevelt đã mất, và người kế vị, Hary Truman,
thừa hưởng một thế giới rất khác.
Liên minh với Sô Viết
cái đã tạo nên chiến thắng trong Thế Chiến 2 đã tan vỡ.
Sô Viết giờ đã chiếm những nước Đông Âu.
họ đã vượt lên, và hy vọng sẽ lan rộng tầm ảnh hưởng xa hơn nữa
đến Iran, Thổ Nhĩ Kỹ và Địa Trung Hải.
Cuộc chiến tranh lạnh mới đã bắt đầu.
Tổng thống Pháp Charles De Gaulle đã cảnh báo
rằng nếu Mỹ muốn đem lại độc lập
cho những thuộc địa của Pháp, Pháp không còn cách nào khác
ngoài việc ngả về phía Liên Xô.
Mỹ không được phép làm bất cứ điều gì để ngăn cản
sự khôi phục đế chế Pháp, kể cả ở Việt Nam.
Hầu như không có người Mỹ nào tại Việt Nam
chỉ có bộ Ngoại giao, nhân viên Đại sứ quán,
một vài thương gia.
Hầu như không ai ở đất nước này
biết rõ số phận của Việt Nam.
George Wickes là thành viên trong đội OSS 7 người
được cử đến Sài Gòn, thành phố lớn nhất ở miền Nam.
Mỹ đứng về phía trung lập
hy vọng Pháp và Việt Nam có thể tìm được
giải pháp hòa bình cho chính họ.
Những lãnh đạo Đồng Minh đã đồng ý tạm thời chia Việt Nam
ra làm 2 phần.
Quân đội Trung Quốc sẽ phụ trách phía Bắc
Quân Anh sẽ làm điều tương tự
ở phía Nam, nơi mà những phe đối đầu nhau
gồm Pháp và Việt Minh vẫn đang giao chiến
trên đường phố Sài Gòn.
Không ai chịu trách nhiệm.
Có sự tàn ác, bạo lực từ cả 2 phía.
Nó không hẳn là một cuộc nội chiến
những đã rất gần một cuộc nội chiến
trên đường phố Sài Gòn.
Trung tá Peter Dewey,
người chỉ huy 28 tuổi của đội OSS ở Sài Gòn
cố tìm ra ý nghĩa của tất cả.
Ngay từ ban đầu anh ta đã tiếp cận với mọi người
không chỉ người hắn, chẳng bao lấu anh đã thiết lập
mối quan hệ với nhiều nhóm người Việt khác nhau.
Chẳng mấy chốc Việt Minh
phát triển nhanh chóng.
Dewey, người có thể nói lưu loát tiếng Pháp
như là người liên lạc trung gian giữa người phát ngôn của Việt Minh
và đại diện cấp cao của Pháp ở thành phố.
Nỗ lực của ông đã khiến tướng Anh Douglas Gracey tức giận,
ông này là chỉ huy lực lượng Đồng Minh ở phía Nam.
Gracey đã bị thuyết phục rằng sự kiểm soát của người Pháp
nên được tái lập lại càng sớm càng tốt.
Khi họp bàn với Việt Minh, Gracey nói rằng
trung tá Dewey là kẻ phá hoại.
Bạo lực ở trong & ngoại ô Sài Gòn bắt đầu leo thang.
Trung tá Dewey đánh điện khẩn cấp báo về cấp trên:
Việt Nam đang bùng cháy.
"Người Pháp và người Anh đã xong việc ở đây
và người Mỹ cũng vậy" ông kết luận,
"phải rút sạch khỏi Đông Nam Á."
2 ngày sau, 26-9-1945
ông ra sân bay
chuẩn bị bay về trụ sở OSS.
Tại rào chắn, Việt Minh nhìn nhầm ông là một người Pháp
và nổ súng.
Ông bị hạ sát ngay lập tức.
Hồ Chí Minh viết thư cho Mỹ
bày tỏ sự nuối tiếc trước cái chết của Dewey, người mà ông nhận ra rằng
đã đồng cảm với hoàn cảnh của ông.
Dường như là một sự phi lý kinh khủng khi mà Dewey
người đang cố làm tất cả những gì có thể
để giúp Việt Nam giành độc lập lại bị giết
bởi chính người Việt Nam bằng một sai lầm.
Một phụ nữ Mỹ gốc Phi lớn tuổi trả lời
Tôi nghĩ bà ấy đã biết ngay chuyện gì khi thấy chúng tôi đứng đấy.
Và vị linh mục nói,
"Tôi vô cùng thương tiếc phái thông báo bà rằng
con trai bà đã hy sinh ở Việt Nam"
Và bà ấy cứ ngồi xuống
Không nói một lời.
Rồi chồng bà nói : "Không, chắc là nhầm lẫn gì đó"
Ông ta trở lại với lá thư.
Rồi ông nói: Đây này, thấy chưa?
Chúng tôi nhận nó từ hôm qua, con trai chúng tôi vẫn còn sống tới hôm qua mà"
Và rồi cha sứ nhìn lá thư
ông nói: "Nó đã một tuần rồi
tôi nghĩ con ông bà bị sát hại vào cái ngày anh ta viết lá thư này."
Vào mùa thu 1945, 1 tuần sau cái chết của Dewey
những đội quân Pháp mới bắt đầu đến Sài Gòn,
thay thế quân Anh đảm nhiệm.
Họ nhanh chóng thiết lập
sự kiểm soát thành phố
và từng bước tái chiếm lại
toàn bộ đất nước.
Hồ Chí Minh hy vọng bằng cách nào đó có thể giành được độc lập
mà không cần phải có chiến tranh với Pháp,
và ông vẫn hy vọng rằng Mỹ vẫn sẽ giúp đỡ.
"Các bạn chưa bao giờ gầy dựng đế chế, chưa bao giờ lợi dụng người châu Á"
ông kể với một nhà báo Mỹ.
"Đừng bị che mắt bởi vấn đề này của chủ nghĩa cộng sản."
Ông ta không muốn đánh nhau với Pháp như thể kẻ thù của Mỹ.
Thực ra, tôi đã nhìn thấy lá thư mà ông ấy viết cho tổng thống Truman
nó nói rằng :"Chúng tôi tin vào những điều mà ngài tin"
Tôi thấy những lá thư này trong hồ sơ CIA,
chúng chưa bao giờ được đưa cho ngài Truman.
Vào tháng 6- 1946, Hồ Chí Minh trở lại Paris
trong một nỗ lực vô vọng nhằm để người Pháp thực hiện
lời hứa sẽ tạo thêm nhiều hơn quyền tự trị
cho đất nước ông.
Khi Hồ đi xa,
Tướng Giáp bắt đầu củng cố quyền kiểm soát của cộng sản
đối với cuộc cách mạng.
He thực hiện cuộc thanh trừng tàn nhẫn
đối với các thành viên của các Đảng đối địch...,
những người mà ông gọi là "phá hoại & phản động"
chủ nhà trọ, người cho vay, người theo chủ nghĩa Trotsky, người theo Công giáo,
những người bị cáo buộc hợp tác với Pháp.
Hàng trăm người bị bắn, dìm chết hoặc chôn sống.
Ngày 19-12-1946, sau nhiều tháng căng thẳng gia tăng,
chiến sự đã nổ ra tại Hà Nội
giữa Việt Minh và Pháp.
Việt Minh không thể đương đầu với hỏa lực của Pháp.
Hồ, Giáp và các đồng sự của mình rút khỏi thành phố
và trở về căn cứ vùng núi xa ở phía Bắc.
"Ai có súng dùng súng"
Hồ tuyên bố qua radio
kêu gọi chiến tranh du kích toàn dân.
"Ai có gươm dùng gươm;
không có gươm thì dùng cuốc, thuổng, gậy gộc."
Nhưng đất nước mà Hồ Chí Minh hy vọng có thể hợp nhất
lại đang tự nó chia rẽ sâu sắc.
Gia đình ly tan.
Dù có cha làm cho Pháp,
chị gái Dương Văn Mai vẫn bị buộc phải đi theo tiếng gọi của Hồ Chí Minh.
Chị gái Thắng của tôi kết hôn
với một người đàn ông, người có đồng cảm lớn với Việt Minh.
Vào thời gian đó, Hồ Chí Minh đã di tản bộ máy chính quyền của mình
đến căn cứ đồi núi.
Vì vậy hai vợ chồng chị tôi phải lặn lội
từ Hà Nội lên tận căn cứ
để gia nhập lực lượng kháng chiến chống Pháp.
Vậy nên chiến tranh Việt Nam thật sự là một cuộc nội chiến
tận đến cấp độ gia đình.
Pháp đổ hàng ngàn lính đến Việt Nam.
Lính chính quy Pháp, lính đánh thuê châu Âu, lính từ các thuộc địa
như Morocco, Algeria, Tunisia, và Senegal...
sẽ cùng chiến đấu bên cạnh lực lượng quân Lào, Cam pu chia,
và lính Việt chống Cộng.
Lực lượng Pháp chiếm đóng hầu hết các khu đô thị lớn,
thủ phủ các tỉnh.
và thành lập hàng trăm đồn bót biệt lập.
Người Pháp cũng cố gắng lôi kéo người Việt ở nông thôn
thông qua một chương trình họ gọi là sự bình định...
sự bình định...
đắp đê, xây trường, làm đường, tiêm chủng cho trẻ em.
Pháp bình định lại nông thôn
và họ có thể kiểm soát nó vào ban ngày.
Nhưng ban đêm, Việt Minh quay trở lại.
Vì vậy, chẳng bao giờ an toàn cả.
Cha tôi lắc đầu ngao ngán và nói
"Sự bình định thật sự vô dụng
vì nó giống như nắm giữ cát trong lòng bàn tay."
Việt Minh đặt mìn nổ đường xá, cầu, đường ray
phục kích những nhóm tuần tra Pháp và biến mất.
Lính Pháp thỉnh thoảng trả thù trên những ngôi làng lân cận
đốt nhà, cưỡng hiếp
tử hình những người nghi ngờ giúp đỡ Việt Minh.
Những người cộng sản cho thấy
họ cũng tàn nhẫn không khác gì người Pháp.
"Giết nhầm còn hơn bỏ sót"
một chỉ huy nói.
Và họ đặc biệt nhắm đến
những người có liên hệ với Pháp.
Hồi đó cha tôi bắt đầu làm cho Pháp
ông bị trở thành mục tiêu, đặc biệt khi ông càng thăng tiến
thì ông trở thành mục tiêu càng lớn.
Một lính Việt Minh đã đến mang theo súng để bắn ông
nhưng vào phút cuối lại quyết định dừng tay.
Số người Pháp bị giết ngày càng tăng lên.
"Đây là những ngày mà chúng con rất chán nản
chỉ muốn từ bỏ tất cả,"
một lính Pháp viết thư bày tỏ với mẹ.
"Đoàn hộ tống bị tấn công, đường xá bị cắt,
"chiến sự nổ ra từ mọi hướng ban đêm,
sự thờ ơ từ quê nhà."
Khi tôi ở đó, tôi đã có cơ hội
gọi điện cho mẹ mình.
Và tôi kể mẹ nghe những gì đang xảy ra ở đó,
tôi bảo mẹ rằng đừng nên tin
những gì đọc trên báo hay thấy trên tivi
vì chúng tôi đang dần thua cuộc chiến.
Tôi nói rằng "Và mẹ có thể sẽ không bao giờ gặp lại con nữa
vì chúng tôi đang ở tiền đồn gần phía Bắc nhất
mà lính thủy đánh bộ có."
Chúng tôi có thể nhìn thấy bắc Việt Nam.
Có thể nhìn thấy tia lửa khi đạn bắn về chúng tôi.
Và tôi nói, "Mọi người trong đơn vị của con đang chết dần."
Có lẽ con sẽ không trở về được"
Rồi mẹ nói, "Không, con sẽ trở về."
Bà nói, "Mẹ nói chuyện với Chúa mỗi ngày và con là đứa đặc biệt.
Con sẽ trở về được."
Và tôi nói, "Mẹ à, mọi người mẹ đều nghĩ
rằng con mình đặc biệt.
Và con đang giữ những kỷ vật của những người đặc biệt trong túi đây này."
Tổng thống Truman đã thông báo rằng
Liên Xô có bí mật nguyên tử
điều này khiến văn phòng ngoại giao ở khắp thế giới bị khuấy động.
Chúng tôi biết rằng đang có chiến tranh lạnh
và chúng tôi có một kẻ thù,
và kẻ thù chính là Liên Xô
Mỹ ở cực này
Liên Xô ở cực kia
Nó giống như sự đối lập trong Mani giáo
một bên thiện và một bên ác.
Chúng ta tốt và phe kia là xấu.
Nó không có gì nhập nhằng, khó hiểu.
Chỉ vài tuần sau khi Liên Xô trở thành một cường quốc hạt nhân
thêm một thông tin chấn động khác....
lực lượng cộng sản dưới sự lãnh đạo của Mao Trạch Đông đã giành quyền kiểm soát Trung Quốc.
Sự trỗi dậy đơn lẻ của cộng sản cũng đang được thực hiện
ở các thuộc địa Burma và Malaya của Anh.
Vào tháng 1-1950, họ Mao nhận thấy
sự nổi dậy của Hồ Chí Minh và đồng ý cung cấp vũ khí,
thiết bị, huấn luyện quân đội những thứ mà ông đang tìm kiếm.
Liên Xô cũng nhận thấy Việt Minh
và bắt đầu giúp.
Tổng thống Truman, người đang bị các đối thủ chính trị
trách móc vì để mất Trung Quốc
và đã không thể kìm hãm được cộng sản,
quyết định phê duyệt chương trình viện trợ 23 triệu đô la
cho Pháp tại Việt Nam.
Mỹ không còn đứng trung lập nữa.
Chúng tôi ở vào thế tiến thoái lưỡng nan
khi phải giữ tình hữu nghị
và liên minh với Pháp, hỗ trợ họ ở Đông Dương
trong khi chính chúng tôi cũng từng là thuộc địa trước kia
chúng tôi đồng cảm với người Việt Nam và khát vọng
cho độc lập và tự do của họ.
Một đội quân Bắc Hàn được trang bị và huấn luyện tinh nhuệ
vượt qua vĩ độ 38
tấn công những đội quân phòng thủ Nam Hàn không được chuẩn bị gì cả.
Vào tháng 6-1950, đồng minh của Trung Quốc,
cộng sản Bắc Hàn, đã xâm lăng Nam Hàn.
Tổng thống Truman ra lệnh
cho 10 ngàn lính Mỹ
đến bán đảo Triều Tiên.
Sau cùng Mỹ và đồng minh
cũng đẩy được những kẻ xâm lược về lại phía bắc.
Trong khi đó ở phía nam Trung Quốc,
quân đội của Mao bắt đầu huấn luyện Việt Minh
trở thành lực lượng chiến đấu hiện đại,
có khả năng giáng đòn gây thiệt hại nặng nề vào người Pháp.
Tháng 7, chính quyền Truman
âm thầm cho cất cánh những chuyến bay chở hàng hóa
và một tàu chở xe jeep đến Việt Nam.
35 cố vấn quân được cử đi cùng để giám sát việc sử dụng.
Không ai trong bọn họ, cũng không ai trong Đại sứ quán Mỹ
nói được tiếng Việt.
Nhưng giờ Mỹ đã chính thức có mặt ở Việt Nam.
Vào tháng 10-1950,
hàng trăm ngàn lính Trung Quốc
bắt đầu đổ bộ vào Bắc Hàn
đẩy lực lượng đồng mình về phía cuối bán đảo.
Vì chiến sự diễn ra ác liệt,
Truman tiếp tục tăng cường viện trợ quân sự
cho cuộc chiến của Pháp ở Việt Nam.
Nếu cuộc chiến thành công ở Triều Tiên,
chúng ta có thể kỳ vọng nó sẽ trải rộng ra châu Á và châu Âu
và cả bán cầu này.
Chúng ta đang chiến đấu ở Triều Tiên
cho chính sự an toàn và tồn tại của đất nước mình.
Vào mùa thu năm 1951,
một hạ nghĩ sĩ trẻ bang Massachusett
tên là John F. Kennedy đang ăn tại tầng thượng
khách sạn Majestic và đang ngắm Sài Gòn.
Khi ông và đội của minh ăn,
họ có thể nghe được tiếng súng vang gầm dọc sông Sài Gòn.
Những chỉ huy Pháp đảm bảo với Kenedy rằng
với thêm sự hỗ trợ từ Mỹ,
sự cai trị của Pháp sẽ được tái lập.
Nhưng Keneday đã có hai giờ nói chuyện với Seymour Topping,
một nhà báocủa Mỹ,
người đã cho ông một cái nhìn rất khác:
Pháp đang thua, ông ta nói,
và với những người Việt Nam từng khâm phục Mỹ
thì đang bắt đầu khinh thường Mỹ vì đã hậu thuẫn cho Pháp.
Kennedy tin lời nhà báo.
Nếu phía Mỹ không thể thuyết phục được Việt Nam
rằng họ cũng phản đối lại "sự bất công và bất bình đẳng"
như là chủ nghĩa cộng sản,
ông sẽ phải thông báo các cử tri của mình khi về nhà rằng
những nỗ lực hiện tại rồi cũng sẽ dẫn đến thất bại.
Vào năm 1952,
tướng Dwight Eisenhower đắc cử tổng thống,
một phần là nhờ ông ấy hứa hẹn sẽ có lập trường cứng rắn hơn
đối với chủ nghĩa cộng sản.
Năm đó, những người đóng thuế ở Mỹ
phải đóng thêm hơn 30% hóa đơn
cho cuộc chiến của Pháp ở Việt Nam.
Trong vòng 2 năm,
con số đó tăng gần 80%.
Nhiều người trong các bạn sẽ hỏi câu này:
Tại sao Mỹ lại chi ra
hàng trăm triệu đô
hỗ trợ đồng mình Pháp
trong cuộc chiến chống cộng sản ở Đông Dương?
Tôi nghĩ nếu chúng ta xem kỹ bản đồ ở đây,
Tôi có thể chỉ ra tại sao nó lại vô cùng quan trọng như vậy.s
Đây là Đông Dương.
If Đông Dương thất thủ, 629t
Thái Lan sẽ rơi vào thế bất lợi,
Mã Lai cũng tương tự với nguồn tài nguyên cao su & thiếc.
Giờ tôi có thể nói rằng khi chiến tranh Đông Dương sẽ gây ảnh hưởng
khi tôi ở đó, ngay trong cuộc chiến, hoặc là gần bên
và nó là một cuộc chiến đẫm máu, một cuộc chiến ác liệt.
Năm 1953, cuộc chiến của người Pháp kéo dài sang năm thứ 7.
Họ mất hơn 100 ngàn người
và không thể bình định lại vùng nông thôn.
6 chỉ huy đã đến và đi.
Tuy vậy, chỉ huy thứ 7,
Tướng Henri Navarre, đảm bảo với người dân của mình
rằng chiến thắng đã gần kề.
Ông ta nói: "Giờ chúng ta có thể thấy điều đó rõ ràng
"như ánh sáng ở phía cuối đường hầm"
Trong khi đó, phần đông dân Pháp tỏ ra bàng hoàng
khi đọc tin tức về sự tàn ác của Pháp
và việc sử dụng bom Napan trên diện rộng...
dầu Gelatin thiêu rụi cây cối,
nhà cửa, con người.
Khi lính Pháp được trả về ở cảng Marseille,
những thành viên của đội đóng tàu ném đá họ.
Những người Paris cánh tả bắt đầu gọi cuộc xung đột là
"La Sale Guerre"... "Cuộc chiến dơ bẩn."
Máy ghi hình bắt đầu quay cận cảnh
vào vai của người lính này
anh có một đứa trẻ ngay cổ áo và anh vỗ về nó.
Người ta la hét....
Vào lúc ấy,
Tôi nhận ra rằng ai thật sự quan tâm tới Mỹ
sẽ được gửi đi nửa vòng trái đất
để đuổi theo những bóng ma trong rừng.
Trong khi đó, đất nước tôi đang bị chia rẽ.
Tôi thấy một người như cha mình
đang đánh một người như tôi
Tôi chọn phe nào đây?
Tại Triều Tiên, 3 năm chiến tranh kết thúc
khi Mỹ và cộng sản ký thỏa ước ngừng bắn ở Panmunjom
Tháng 7-1953,
chiến tranh Triều tiên chấm dứt bằng một thỏa thuận
và bán đảo vẫn bị chia hai.
Những nhà hoạch định chính sách Mỹ xem đó như một minh chứng
cho thấy chế độ cộng sản ở châu Á có thể bị kìm hãm lại.
Ở Washington, một hội nghị cấp cao diễn ra vào một buổi chiều...
Người Pháp tỏ ý sẵn lòng
đàm phán để đình chiến ở Việt Nam.
Hồ Chí Minh đồng ý gặp mặt.
Nhưng trước khi các nhà thương thuyết gặp nhau ở Geneva,
mỗi phe đều cố gắng giành lợi thế trên chiến trường.
Tướng Navarre xây dựng một căn cứ kiên cố
trên một thung lũng xa xôi ở phía Tây Bắc Việt Nam
tên là Điện Biên Phủ, nơi mà ông ta hy vọng sẽ dụ được Việt Minh
vào một cuộc chiến sống còn.
Navarre tin rằng với hỏa lực mạnh mẽ của Pháp
cùng với sự hỗ trợ từ trên không sẽ đẩy lùi bất kỳ cuộc tấn công nào của Việt Minh.
Ông ta và các tướng thấy không cần phải lo lắng
về những quả đồi bảo phủ bởi rừng với 11 ngàn lính
đã đào hầm dưới thung lũng.
Chỉ huy pháo binh rất tự tin về chiến thắng
ông nói, "tôi có nhiều súng hơn mức cần thiết"
Tướng Giáp đã thấy được cơ hội này.
"Chúng tôi phải tiêu diệt tất cả lực lượng địch bằng mọi giá
tại Điện Biên Phủ," ông nhớ lại.
Để làm điều đó, ông đã thực hiện một trong những biện pháp hậu cần vĩ đại nhất
trong lịch sử quân sự...
một biện pháp đã được dựng thành phim
và được ca ngợi trong nhiều thập niên.
Một phần tư triệu dân quân...
gần phân nửa là nữ....
vận chuyển mọi thứ ông ta cần cho chiến dịch vây hãm, từ bao tải gạo
cho đến các phần của pháo được tách rời ra,
được chuyển bằng đường bộ băng qua rừng.
Giáp bao vây thung lũng với 50 ngàn lính
200 khẩu đại pháo, đào hầm, ngụy trang tốt
họ không thể bị phát hiện từ trên không.
Ngày 13-3-1954,
pháo binh Việt Minh ở tại lưng đồi
bắt đầu nã pháo với tốc độ 50 viên một phút
xuống quân Pháp đang chui rúc bên dưới.
Đường băng bị phá hủy.
Đội quân bị vây hãm chỉ có thể được hỗ trợ
và chi viện bằng máy bay thả dù.
Chỉ huy pháo binh Pháp
người đã đánh giá thấp quân địch, đã tự sát.
Sự chi viện trên không cho Điện Biên Phủ tiếp tục
với người và quân nhu cho đội quân anh dũng
đang chiến đấu chống lại những cuộc tấn công dữ dội của Việt Minh trong hơn 6 tuần.
Ngày nay, Điện Biên Phủ là một con đập nhân tạo
ngăn dòng thủy triều đỏ
có nguy cơ nhấn chìm vùng Đông Nam Á.
Chính phủ Pháp
van nài tổng thống Eisenhower can thiệp.
Ông ta từ chối giúp nếu không có sự phê chuẩn của Quốc hội
và sự hỗ trợ từ các đồng minh châu Âu.
Nước Anh nói không
và Quốc hội không đồng ý cho hành động can thiệp đơn lẻ.
Cộng sản
dưới sự lãnh đạo của Hồ Chí Minh có thể nói rằng họ đang đấu tranh
giành độc lập và người Pháp thì đang đấu tranh
để gìn giữ... chế độ thuộc địa của họ.
Vì thế tôi tin rằng
trước khi Mỹ can thiệp, từ bất cứ góc độ nào,
độc lập phải được trao cho những người,
đám đấu tranh vì lý tưởng.
"Tôi đã bị thuyết phục," Eisenhower kể trong nhật ký của mình,
"rằng không có chiến thắng quân sự nào trong tuồng hát này."
Dù vậy, không cần xin ý kiến Quốc hội,
tổng thống đã bí mật gửi thêm máy bay vận chuyển đi
máy bay được sơn che đi những dấu hiệu và được lái bởi phi công là dân thường,
để giúp tiếp tế cho quân Pháp đang tuyệt vọng ở Điện Biên.
Mọi người đều hiểu rằng
Việt Nam không có ý nghĩa nhiều.
Nhưng họ tin, và tôi tin, nếu mất Việt Nam,
phần còn lại của châu Á sẽ đảo lộn theo chủ nghĩa cộng sản.
Bạn phải suy nghĩ rộng hơn điều đó có thể dẫn đến
cái gọi là hiệu ứng domino.
Bạn có một hàng domino
làm ngã cái đầu tiên,
và những gì xảy ra với cái cuối cùng chắc chắn là
nó sẽ ngã theo rất nhanh.
Vào buổi chiều 7-5-1954, sau 55 ngày vây hãm,
lực lượng Pháp rệu rã tại Điện Biên Phủ đầu hàng.
Họ mất 8000 người, bị giết, bị thương, mất tích.
Tướng Giáp thiệt hại nhiều gấp 3 lần.
nhưng ông đã có chiến thắng lịch sử.
Cha mẹ của Dương Văn Mai không giúp được nhưng họ rất ấn tượng.
Họ rất tự hào vì
Việt Minh đã đánh bại Pháp,
một thế lực lớn của châu Âu.
Một mặt là sự tôn trọng và khâm phục
mặt khác là sợ hãi.
Sợ hãi là cảm giác mạnh hơn.
"Chúng ta đã bị xỏ mũi bởi kẻ thù,"
Thượng Nghị sĩ Leader Lyndon Johnson nói.
"Hôm nay là Đông Dương, ngày mai cả châu Á có thể chìm trong lửa"
Và sau đó, liên minh với châu Âu sẽ tan vỡ."
Lẽ ra chúng ta nên nhìn nhận nó như sự chấm dứt của thời kỳ thuộc địa
ở Đông Nam Á, như chính bản chất nó.
Nhưng thay vào đó, chúng ta lại xem nó như một giai đoạn Chiến tranh lạnh
và xem nó như một thất bại của thế giới tự do
trong đó liên quan đến sự trỗi dậy của Trung Quốc.
Đó là một cách hiểu sai lầm
khiến chúng ta trả giá đắt.
Ngôi nhà trước đây của liên minh các quốc gia,
Geneva, Thụy Sĩ, nơi phía Đông gặp phía Tây
trong hội nghị quốc tế
có thể sẽ ảnh hưởng đến tương lai chính trị châu Á.
Sau ngày thất thủ Điện Biên Phủ,
các nhà ngoại giao từ 9 nước tập họp tại Geneva
để bàn về tương lai của Việt Nam.
Cuộc đàm phán kéo dài gần 2 tháng rưỡi.
Dù giành chiến thắng,
nhưng Hồ Chí Minh và tướng Giáp không thể duy trì chiến đấu
nếu không có sự hỗ trợ từ Liên Xô và Trung Quốc.
Nhưng Trung Quốc đã mất 1 triệu người ở Triều Tiên
và không muốn vướng vào bất cứ cuộc chiến nào
ở sát biên giới nữa.
Liên Xô thì đang hy vọng làm dịu căng thẳng với phương Tây.
Cả hai phe bảo trợ cho Hồ Chí Minh đều hối thúc ông đồng ý
với một thỏa thuận,
một sự chia cắt giống như trường hợp của Triều Tiên.
Hồ không còn sự lựa chọn nào khác ngoài việc nhượng bộ.
Sau cùng, không bên nào thỏa mãn.
Việt Nam tạm thời được chia ra ở vĩ tuyễn 17.
130 ngàn lính Pháp đang đóng ở phía Bắc
được rút vào Nam,
và đâu đó khoảng 50 đến 90 ngàn lính Việt Minh
được rút về phía Bắc.
Hai miền được tách ra
bởi một vùng phi quân sự cho đến khi một cuộc bầu cử được tổ chức
để thống nhất lại Bắc và Nam Việt Nam,
một cuộc bầu cử mà ai cũng biết rằng Hồ Chí Minh là người chiến thắng.
Chúng ta đang bắt đầu đi lên
chắc hẳn rằng chúng ta đã đi được một phần ba đoạn đường lên đồi
và sau đó họ sẽ cởi trói chúng ta.
Chúng ta đang ở khúc giữa của cái sandwich chết tiệt.
Đó là những gì chúng ta gọi nó.
Một trong những thứ tôi học được trong chiến tranh là
chúng ta không phải là loài ưu việt nhất trên hành tinh vì chúng ta quá tốt đẹp.
Người ta thường nói nhiều về việc quân sự thay đổi mọi thứ tốt như thế nào,
thủ đoạn lừa gạt, những cỗ máy giết người các thứ.
Và tôi vẫn luôn tranh cãi rằng đó chỉ là lời nói suôn.
Đương đầu với hiểm nguy
của biển cả trên những con tàu nhỏ bé, ọp ẹp,
hàng ngàn tín đồ Công giáo và Phật giáo
thấy rằng không thể sống nổi dưới chế độ cộng sản.
Với họ, tìm tự do hoặc là không còn gì.
Theo hiệp định Geneva,
dân ở hai miền Việt Nam
nếu muốn chuyển chỗ
thì có 300 ngày để làm điều đó.
Cha mẹ tôi muốn ở lại
để gặp lại chị Thắng
vì họ biết chị sẽ quay lại.
Nhưng mặt khác, họ không thể liều lĩnh làm điều này.
Họ nghe rằng khi Hồ Chí Minh và chính phủ ông ta
về đến Hà Nội,
cha tôi sẽ là người đầu tiên bị giết
và tất cả chúng tôi sẽ bị trừng phạt
Tôi còn nhớ ngày mà chúng tôi rời đi,
tôi nhìn quanh và nghĩ rằng, "mình sẽ chẳng bao giờ về đây nữa"
Thật đau đớn.
Giống như mặt đất đột nhiên sụp đổ dưới chân bạn vậy.
Sau cùng, khoảng 900 ngàn người tị nạn
bao gồm hơn một nữa là người Công giáo sống ở phía Bắc
đã bỏ trốn vào Nam, nhiều người trong số họ đã lên những con tàu Mỹ.
Mỹ hy vọng bằng cách nào đó có thể xây dựng
được một chính quyền chính thống ở miền Nam.
Chính quyền được lãnh đạo bởi Ngô Đình Diệm.
Vừa theo Công giáo vừa theo Nho giáo
trong một nước chủ yếu theo Phật giáo,
ông là một người độc thân từng có ý định trở thành một giáo sĩ.
Chiến tranh chỉ thật sự bắt đầu với chúng ta khi chúng ta trở thành đối tác
hay nói đúng hơn là nạn nhân của tổng thống Diệm.
Chúng tôi đã có ý định giúp ông ta biến miền Nam Việt Nam trở thành một nền dân chủ.
Đó là những gì ông ta nói ông muốn làm.
Và chúng tôi đã tin ông ta.
Cũng giống như Hồ Chí Minh,
Diêm bôn ba nhiều năm ở nước ngoài nhằm tìm sự hỗ trợ
phục vụ cho sứ mệnh gầy dựng đất nước của mình.
Ông là nhà chính trị kỳ cựu người ghê tởm Pháp
và căm thù cộng sản
những người từng bỏ tù ông , thiêu sống anh cả
và cháu mình.
Diệm là người sống xa cách, độc đoán,
không tin ai ngoài gia đình mình.
Ông cũng tỏ ra là người gian xảo, tháo vát,
và khôn khéo trong việc khai thác điểm yếu của đối thủ.
Nhưng ông đối mặt với nhiệm vụ khó nhằn khi gầy dựng lại chính quyền.
Người Pháp vẫn còn hàng ngàn lính
đóng ở miền Nam, rất căm ghét Diệm.
Nhiều tỉnh thành dưới sự lãnh đạo của nhiều giáo phái khác nhau
có riêng quân đội của mình.
10 ngàn lính Việt Minh đã chuyển ra bắc...
nhưng còn hàng ngàn lính
đã được huấn luyện và tận tâm vì Đảng Cộng Sản....
vẫn ẩn náu và chờ cơ hội nổi dậy ở vùng nông thôn.
Sài Gòn thì được quản lý bởi Bình Xuyên,
một tổ chức tội phạm được Pháp chống lưng.
Người Pháp đứng phía sau Bình Xuyên,
phần nào hỗ trợ họ
vì họ không muốn Diệm thành công.
Và đó trở thành cuộc chiến chính.
Vài người ở CIA tin rằng
Diễm có thể trở thành vị cứu tinh của Việt Nam.
Số khác thì không chắc.
"Ông ta là một vị thánh nhưng không có phép,"
một nhà ngoại giao báo với Washington như vậy.
Đại sứ Mỹ đồng ý điều náy.
Ngày 27-4-1955,
tổng thống Eisenhower quyết định
chấm dứt việc hỗ trợ cho chính quyền của Diệm.
Nhưng sau đó Diệm thực hiện cuộc đột kích lớn
vào tổ chức Bình Xuyên.
Đột nhiên vào buổi trưa
chúng tôi nghe thấy tiếng súng rồi sau đó thấy lửa bùng lên
và khu lân cận vị thiêu rụi.
Hàng trăm người chết và bị thương
từ cả hai phe khi cuộc chiến trên đường phố kéo dài cả tuần.
Đối với Mỹ, tình hình này gây ra một vấn đề nghiêm trọng.
Sau cùng Diệm nắm quyền kiểm soát Sài Gòn.
Chung cuộc, lực lượng của Diệm chiếm ưu thế.
Eisenhower không còn cách nào khác ngoài việc hợp tác với Diệm.
Pháp sau đó thông báo ý định rút quân hoàn toàn
khỏi miền nam Việt Nam, chấm dứt gần một thế kỷ cai trị.
Diệm trở nên nổi tiếng vì ông dường như là hiện thân
của chủ nghĩa yêu nước ở miền nam.
Ông đã thành công trong việc
quét sạch Pháp khỏi Việt Nam.
Vì Hồ Chí Minh chỉ hất cẳng Pháp ở miền bắc.
Phấn khích với chiến thắng,
Diệm kêu gọi một cuộc bầu cử ở miền nam.
CIA cảnh báo ông đừng nên can thiệp quá sâu.
Nhưng khi kiểm phiếu,
Diệm thắng tới 98.2% phiếu bầu.
Vào 26-10-1955, Ngô Đình Diệm tự xưng
là tổng thống đầu tiên của nước Việt Nam Cộng Hòa.
Cuộc bầu cử để thống nhất hai miền nam bắc
được hứa hẹn ở Geneva đã không bao giờ diễn ra.
Ông ta trở thành đồng minh, hay đúng hơn là ông chủ của chúng tôi,
bởi vì mục tiêu ngăn chặn
cộng sản chiếm miền nam của ông
rất mạnh mẽ nên chúng tôi không thể để ông ta thua cuộc.
Nên Diệm bắt đầu chỉ huy chúng tôi.
Và đây là một mối quan hệ điển hình.
Bạn cần một đồng minh mà bạn tin
họ sẽ là trung tâm trong chính sách đối ngoại của mình.
Họ hiểu được điều đó ngay lập tức.
Cái nhỏ lại là cái quyết định tình hình.
Có một vị khách quý đến từ viễn đông.
Tổng thống Ngô Đình Diệm của Việt Nam là một trong những người hiếm hoi
được tổng thống Eisenhower đón tiếp tại sân bay
khi ông có chuyến thăm Mỹ 4 ngày.
tổng thống Diệm, một trong những đồng minh tin cậy của Mỹ ở Đông Nam Á,
sẽ tìm kiếm sự tăng cường viện trợ nhằm củng cố lực lượng
đối phó với áp lực ngày càng lớn từ phía cộng sản.
một yêu cầu được tổng thống chân thành lắng nghe.
Hầu hết các chính trị gia, của đảng Dân chủ cũng như đảng Cộng hòa
bây giờ đồng ý với quan điểm
của Thượng nghị sĩ John F. Kennedy.
"Miền Nam Việt Nam như đứa con của chúng ta" ông nói.
"Chúng ta không thể bỏ rơi nó."
Nếu miền nam thất thủ, Mỹ sẽ phải chịu trách nhiệm
và đánh mất vị thế ở châu Á.
Chưa bao giờ có một quốc gia ở miền nam Việt Nam,
nhưng người Mỹ, những người đã tự xây dựng lại đất nước mình
trong thời kỳ chính sách kinh tế mởi (New Deal) và cũng đã giúp xây dựng lại Tây Âu
qua kế hoạch Marshall,,
tin rằng họ có thể làm được một lần nữa.
Eisenhower mang người Mỹ
vào miền nam Việt Nam, cùng với những kế hoạch phát triển kinh tế
ông hy vọng có thể chinh phục đượ lý trí và trái tim
của người Việt.
Nhưng những người Mỹ sang Việt Nam
với phần đông là những cố vấn quân sự,
với nhiệm vụ là hiện đại hóa, trang bị và huấn luyện cho lực lượng của Diệm
nay có tên là Quân Đội Việt Nam Cộng Hòa ....QĐVNCH
Một số sĩ quan QĐVNCH thấy rằng phương pháp của Mỹ không phù hợp
với chiến tranh du kích mà họ
đang đối đầu với cộng sản.
Hầu hết các chuyên gia quân sự Mỹ
đã từng trải chiến tranh Triều Tiên,
họ quyết định chuẩn bị cho lực lượng miền nam
nhằm làm giảm bớt các cuộc xâm lược theo lối truyền thống từ miền bắc.
Nhưng không ai ở miền bắc
có ý định tấn công theo lối thường.
Hồ Chí Minh đang tập trung tái thiết lại đất nước
đã bị tàn phá sau hơn một thập kỷ chiến tranh.
Những người cộng sản áp đặt sự mô hình cải cách độc đoán và tàn bạo
giống như Trung Quốc
khiến hàng ngàn người chết,
không chỉ những địa chủ tay sai của Pháp
mà còn những người nông dân đã cùng chiến đấu với Việt Minh.
Hồ Chí Minh vẫn quyết tâm thống nhất Việt Nam.
Nhưng ông lo rằng nếu tiếp tục đối đầu quân sự trực tiếp với miền nam,
Mỹ sẽ càng can thiệp sâu hơn vào cuộc chiến.
Ông chủ trương cho các đồng chí của mình ở miền nam cần tập trung
đấu tranh về chính trị và tránh bạo lực.
Nhưng thông điệp đó không phù hợp
trong bối cảnh miền Nam phải đấu tranh để tồn tại
dưới chế độ cai trì ngày một khắc nghiệt của Diệm.
Trong chiến dịch mang tên Tố Cộng,
Diệm đã bỏ tù 10 ngàn người
mà không cần xét xử và ra lệnh tử hình hàng trăm người.
Giờ đây, những người cộng sản phải tự lo liệu
và bắt đầu tấn công những quan chức VNCH.
Khi bạo lực gia tăng ở miền nam,
những lãnh đạo mới xuất hiện ở Hà Nội.
Hồ Chí Minh vẫn giữ được bộ mặt cách mạng
trên khắp thế giới, nhưng giờ ông bắt đầu chia sẻ quyền lực
với những người đang bắt đầu mất kiên nhẫn với chủ trương của ông
những người mà người Mỹ hầu như không biết gì về họ.
Người quan trọng nhất là con trai của một thợ mộc
ở tỉnh Quảng Trị thuộc miền nam tên là Lê Duẩn.
Ông đã có công giúp đỡ thành lập Đảng Cộng Sản Đông Dương,
bị Pháp bỏ tù gần 10 năm,
ông cho thấy mình là một nhà chính trị sắc sảo
khi được bầu làm tổng bí thư đầu tiên của Đảng.
Năm 1959, Lê Duẩn và cộng sự của mình
có được sự ảnh hưởng nhất định trong bộ chính trị miền bắc Việt Nam
và bắt đầu thay đổi chính sách.
Họ cho rằng giờ đây Hà Nội phải làm tất cả mọi thứ có thể
để giúp đỡ cách mạng miền nam
lật đỗ Diệm bằng vũ trang.
Bấy giờ, nhiều nhóm Việt Minh vũ trang từ 40 đến 50 người
bắt đầu quay trở về nhà ở miền Nam,
theo đường rừng và băng xuyên qua vùng đồi núi của Lào
con đường mà chẳng bao lâu người Mỹ gọi là đường Hồ Chí Minh.
Bạo lực chống chế độ cai trị của Diệm dần tăng lên.
Vào buổi chiều ngày 8-7-1959, tại Biên Hòa,
cách Sài Gòn 20 dặm về phía đông bắc,
6 cố vấn quân sự Mỹ đang ngồi xem tivi
trong phòng ăn.
những du kích Việt Minh đã âm thầm lẻn vào
trong tòa nhà, nổ súng xuyên qua cửa sổ.
Thiếu tá Dale Buis từ Pender, Nebraska,
và thượng sĩ Chester Ovnand
từ Copperas Cove, Texas, đã bị sát hại.
Họ là những người Mỹ đầu tiên thiệt mạng do hỏa lực kẻ thù
ở chiến tranh Việt Nam.
Chúng ta phải chứng tỏ
cho thế giới thấy vì chúng ta đứng ở vị trí dễ bị dòm ngó nhất,
liệu rằng quốc gia này,
với sự tự do của mình,
với những cơ hội, những sự chọn lựa,
có thể tranh đấu
với bộ máy cộng sản hay không.
Ngày 8-11-1960, John Fitzgerald Kennedy được bầu
làm tổng thống Hoa Kỳ.
Phó tổng thống là thượng nghị sĩ Lyndon Johnson.
Họ có chiến thắng sít sao trước phó tổng thống Richard Nixon
và thuộc tá ông ấy, thượng nghị sĩ Henry Cabot Lodge.
Trong suốt chiến dịch, cả Kennedy và Nixon
đã hứa hẹn rằng sẽ nổ lực chống lại cộng sản quốc tế
ở bất cứ nơi đâu mà nó có thể là một mối họa.
Nhưng chỉ vài người Mỹ biết hoặc quan tâm
đến những gì đang diễn ra ở Việt Nam.
6 tuần sau khi Kennedy đắc cử,
tại một làng giữa rừng hẻo lánh tên là Tân Lập,
gần với biên giới Cam pu chia,
những đại diện của lực lượng cách mạng miền nam
họp mặt để thành lập một tổ chức mới thay thế Việt Minh,
quyết tâm lật đổ Ngô Đình Diệm.
và hất cẳng những kẻ ngoại bang đang hỗ trợ ông ta.
Phía hậu trường, Lê Duẫn và những đồng chí của mình ở Hà Nội
đang dàn xếp mọi thứ.
Tổ chức mới có tên gọi là
Mặt trận giải phóng dân tộc... (MTGPDT).
Vũ khí của MTGPDT được gọi là
Lực lượng vũ trang giải phóng dân tộc,
nhưng kẻ thù ở Sài Gòn và Washington
gọi họ bằng một cái tên miệt thị hơn
Trong mắt họ, những người cách mạng là
những kẻ Cộng sản phản bội đất nước Việt Nam...
những tên Việt Cộng.
Hãy cho mọi quốc gia biết rằng,
dù họ có mong chúng ta gặp phúc hay gặp hoạ,
chúng ta vẫn phải trả bất cứ giá nào, gánh vác mọi trách nhiệm,
chấp nhận mọi gian lao, ủng hộ bất cứ ai là bạn của chúng ta,
chống lại bất cứ ai là kẻ thù của chúng ta, cốt sao cho nền tự do luôn trường tồn
và gặt hái thành công.
Đối với tôi, tôi luôn nghĩ về lòng can đảm
khi lao về phía boong-ke của kẻ thù hay đứng giữa làn đạn.
Ngày qua ngày, đi từ làng này sang làng khác
đi xuống những cánh đồng, đi lên những ngọn núi,
thức dậy vào buổi sáng và nhìn xuống vùng non nước
và nghĩ rằng, "Trong giây phút ngắn ngủi, tôi bước ra ngoài kia
và xác tôi sẽ nằm đó, ở ngay đó?
Tôi sẽ cụt mất một chân ở ngoài đó?"
Cứ bước đi và cảm nhận sự dũng cảm phi thường.
Thỉnh thoảng tôi nhìn xuống đôi chân mình đang bước đi,
nghĩ rằng, tôi làm điều này bằng cách nào?